اوستاد ِ گرام، بیژن روحانی ی ِ عزیز

بنده تازه از خواب ِ غفلت بیدار شدم و با دیدن ِ نامه ی ِ شما یادم اومد که همین دیشب یا شاید هم امروز صبح خواب دیدم که توی ِ یه اتاقی هستم با نیمکت های ِ مدرسه، با اشخاصی که صورت شون رو نمی بینم. روی ِ یکی از نیمکت ها جزوه ای هست که روش نوشته "محاکمه: کافکا." به واسطه ی ِ همین جزوه می تونم بفهمم که توی ِ اتاق ِ تمرین ِ یکی از نمایش های ِ حامد محمد طاهری هستم. البته کسی رو نمی تونم مشخصا ً شناسائی کنم ولی حدث می زنم که شخص ِ بغل دستی م حامد باشه. بعد می رم تو توالت که درش به روی ِ اتاق ِ تمرین بازه. یا شاید اصلا ً دری نداره. مستراح هم از این مدل ِ مارسل دوشامپ ِ دیواری ی ِ که آدم سرپا توش می شاشه. روی ِ دیوار به موازات ِ جایی که دودول ِ شاشنده گان ممکن واقع بشه یه تیکه آینه ی ِ گرد کار گذاشتن. یادم نمی یاد که شاشیدم یا نه ولی داشتم دولمو تو آینه ورانداز می کردم که به سرم زد از دولم عکس بگیرم. رفتم طرف ِ تختم که معمولا ً دوربینم رو زیرش می ذارم. وارد ِ تخت شدم. از خواب بیدار شدم.
موبایل ام رو ورداشتم و چند تا پیغام فرستادم تا قرارهای ِ ملاقاتی که امروز دارم رو به هم بزنم. بعد رفتم ریشم رو زدم و تلفن کردم به گروه ِ تئاتری در کپنهاگ بلکه شاید بخوان تو یکی از بساط هایی که می خوام هوا کنم ـ یه نمایشگاه راجع به ایبسن ـ به عنوان ِ تهیه کننده ی ِ مشترک یا هر کوفت ِ دیگه ای که ممکنه شرکت کنند. کارگردان ِ گروه (که هنوز نفهمیدم آیا از من خوشش می یاد وُ دوستمه یا حوصله اش از دستم متکّیر شده) گفت که ما پول نداریم و آدم ش رو هم نداریم وُ این حرفا.
بعدش اومدم سراغ ِ ایمیل دونی و چشمم به جمال ِ نامه ی ِ شما نور بالا زد. ("آخه من قربون ِ هیکلت برم؛ اگه هر نیگا بخواد اینجوری آتیش بزنه...") الغرض، امر فرمودید که باقی ی ِ مقاله ها رو بنویسم. خودم هم می خوام بنویسم شون. اما چند دلیل مانع شد که این کار رو به سرانجام برسونم. بعض ِ دلایل از مقوله ی ِ کون گشادی ست و بعض ِ دیگر کمی جدی تر. اول اینکه وقت ندارم. بر خلاف ِ معمول ِ خودم، اتفاقا ً خفن در حال ِ نوشتن هستم. سه فقره برنامه ی ِ بی ناموسی شامل ِ دو تئاتر و یک نمایشگاه ِ عکس برای ِ سال ِ آینده دارم تدارک می بینم که رُسم رو کشیده. مجبورم کلی بنویسم. البته هنوز هم هر روز نمی نویسم؛ یعنی نمی تونم هر روز بنویسم. شدیدا ً به آدم هایی که این توانائی رو دارن که هر روز کونشون رو روی ِ صندلی، در مقابل ِ میز قرار بدن و بنویسن غبطه می خورم. دیگه اینکه همین هائی رو که نوشتم رو هم هنوز هیچ "شیر"ِ پاک خورده ای چاپ نکرده که آدم دسّ و دلش به کار بره. "شلافه" می شه آدم خُب! این مقاله رو یه سال پیش فرستادم واسه روزنامه ی ِ شرق ولی حضرات چنان گرفتار ِ اخبار ِ نمایش ِ "دیو و دلبر" و "فانتم آف آپرا" تو برادوی و وِست اِند هستن که به تخمشون هم نیست که یکی از مهم ترین اتفاقات ِ تئاتر ِ ایران (و بذار خلاصت کنم یکی از مهم ترین اتفاقات ِ تئاتر ِ امروز ِ دنیا) داره بیخ ِ گوششون جوونه می زنه. من نمی دونم واسه کی باس بنویسم. اثر هنری که دارم خلق نمی کنم که مثل ِ هادی ی ِ صداقت بگم "هفتاد سال ِ سیاه هم نخونن." برای ِ من مقاله نوشتن امری ست مطلقا ً این ـ جهانی. یعنی اگه کسی نمی خونَتِش، انگیزه ای واسه نوشتن ش هم نیست. برای ِ من مهم نیست که کسی فیلم یا تئاتری که می سازم رو نبینه یا ببینه وُ خوشش نیاد. چون آفرینش ِ هنری امری ست کاملا ً شخصی برای ِ من. یعنی خودم حال می کنم. اما مقاله نویسی نه. یعنی مثلا ً دچار کابوس و اضطراب نخواهم شد اگه ننویسم ش.
و اما از این خودـ چُس ـ نمائی ها و کون گشادی ها که بگذریم، مسئله اینه که بنده دچار ِ مشکل ِ زبان شده ام. یعنی نمی دونم یا نمی تونم بفهمم که رابطه ی ِ من با زبان ِ فارسی چیه. من تصمیم گرفتم که "زبون ِ مادریم" رو عوض کنم. یعنی می خوام که "انگلیسی" بشم. (این انگلیسی ها ی ِ بی ناموس!) گرفتاری اینه که من فقط چهار ساله که انگلیسی یاد گرفتم و خیلی هم یاد گرفتم؛ خوب هم یاد گرفتم. اونقدر خوب که فارسی م تا حدودی به گاء رفت. اما متأسفانه انگلیسی هنوز "زبان ِ مادری" ی ِ من نشده. تلاش ِ من اینه که این اتفاق بیفته. به هر حال مسئله این نیست که می تونم یا می خوام به فارسی بنویس یا نه. مشکل اینه که بخشی از وجود ِ من از طرفی و بخشی از مسائل چنان به زبان ِ انگلیسی مربوطه که واسم امکان پذیر نیست که به فارسی بنویسمشون. یعنی این روزها با پوست و گوشت و استخون می فهمم که داریوش ِ آشوری منظورش چیه وقتی می گه که مدرنیت بدون ِ زبان ِ مدرن امری ست نا ممکن. این رو حتا در زبان ِ دانمارکی هم می بینم. یعنی با این که این زبون یک زبون ِ اروپایی یه وُ خیلی هم به آلمانی نزدیکه، با این وجود مدرنیت درش غایبه. یعنی اینکه اون چه بعض ِ از خلایق به زبون ِ آلمانی یا انگلیسی اندیشیده اند هرگز یه این زبون اندیشیده نشده. (مثه این می مونه که بخوای با سه تار موسیقی ی ِ جو ستریانی اجرا کنی.) همه ی ِ متون ِ مدرن و پسا مدرن و اولترا پست مدرن هم تو دانمارک هست و همه ی ِ مقولات هم ترجمه شده و ظاهرا ً مورد ِ مداقه ی ِ اهل ِ دقت قرار گرفته. آآآما... به زبون ِ تشنه ی ِ امام حسین پیش از آب یاری شدنش به خون ِ خودش سوگند که با زبون ِ دانمارکی نمی شه مدرنید! با فارسی هم نمی شه. نه که حقیر چنان مدرن شده باشم که زبان ِ هم چون شکر ِ پارسی در شأن ِ ما نباشه ها. اینا رو گفتم گه به اصل ِ مطلب برسم. ماجرا از این قرار ِ که من همون قدر از آنچه "مسائل ِ فارسی" باهاش درگیره دورم که با "مسائل ِ دانمارکی." حقیقت اینه که من فی الواقع در دانمارک زنده گی نمی کنم. حتا الان که بعد از چند سال تازه شروع کردم به آموختن ِ زبان ِ دانمارکی! (سند و قباله هم دارم که تو ایران هم نیستم.) هستی ی ِ انسانی بدون ِ زبان امکان نداره. و هستی ی ِ زبانی ی ِ من هم در زبان ِ انگلیسی در حال ِ بوجود اومدنه. این مرحله ی ِ گذار خیلی برام سخت بوده و هست. یه جایی دیدم که با چیز بوشتن به فارسی دارم از این زبون و خواننده ی ِ احتمالی ش به عنوان ِ پناه گاه استفاده می کنم. یعنی داره به من دل خوشی ای می ده که واهی یه. داره به من هویتی می ده که توهمی بیش نیست. مثلا ً من از خودم می پرسم که چرا من هنوز اخبار ِ ایران رو تعقیب می نکنم. چرا اخبار ِ کشور ِ مالتا رو نمی خونم؟ تو انگار وضع ات بهتر از منه. یعنی زنده گی کردن در ایتالیا امری ست کاملا ً بیرونی برای ِ تو. برای ِ من بیرون بودن از ایران راهی بوده و هست به منظور ِ کند و کاو در درون. من کاملا ً آدم دیگه ای شدم. و دارم در غریبه ترین جای ِ جهان زنده گی می کنم. جایی که تقریبا ً هیچ ربطی بهش ندارم. جایی که هیچ ربطی به من نداره. بی ربطی ی ِ مطلق. باطل اباطیل به قول او جهود ِ عهد ِ عتیق.
در این برزخ، فارسی نوشتن دشواری ی ِ نامربوطی ی ِ واسم. یه جور دستمال، که با وجود ِ این که سردرد ِ خفنی هم دارم، نمی خوام به سرم ببندم. یعنی می ترسم سردردم رو خوب کنه و من دچار این تصور شم که حالم خوبه. ولی حقیقت اینه که حالم خوب نی ولی باش حال می کنم. بازم واست می نویسم.

با محبت
وحید